صادق آئينه وند
300
ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )
ميان مردم ، نفوذى بسيار به دست آورد ، و به خونخواهى امام حسين ( ع ) و شهداى كربلا برخاست . كيسانيه ، اتباع مختار بودند ، و به مختاريه نيز شهرت يافتند . كيسانيه چند فرقه شدند ، و با همه اختلافها ، در دو عقيده ، مشترك بودند ، قول به امامت محمّد حنفيه و عقيده به جواز بداء در خداوند . ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى ) . 177 - عثمانيّه پيروان عثمان بن عفّان ، خليفهى سوم . 178 - حنبليّه پيروان مذهب حنبلى ، منسوب به احمد بن حنبل ، كه يكى از چهار مذهب مشهور اهل سنّت است . مذهب او در عهد حياتش به وسيلهى ابو يعقوب ، اسحاق الكوسج و چندى بعد به وسيلهى ابو بكر خلّال ، تدوين و مرتّب گشت . بعدها كسانى مانند عبد القادر جيلانى و ابو الفرج بن الجوزى و ديگران آن را نشر دادند . مذهب حنبلى ، اجتناب از قياس كرده و تقريبا اعتماد بر حديث دارد . از هرگونه تأويل و بدعت اجتناب اكيد دارد . نيز در تكريم معاويه و يزيد مبالغه كرده است كه اساس آن لزوم تبعيّت از هرخليفهاى است كه عامهى اهل سنّت او را به خلافت شناختهاند ! ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى ) . 179 - غلاة خطابيّه غلاة يا غاليه به معنى غلوّكنندگان و تندروان ، در اصطلاح ملل و نحل و فرق ، آن عده از فرق و دستهها و كسانىكه در حقّ حضرت على ( ع ) و فرزندان او و يا پيروان او غلوّ كرده و راه افراط پيمودهاند ، و آنان را خدا يا پيامبر يا ملائكه خواندهاند . شهرستانى ، اصول بدعتهاى غلاة را به چهار بدعت ، برمىگرداند : تشبيه ، بداء ، رجعت تناسخ . غلاة به